原文：中国到底哪里糟糕1
အကျဉ်းချုပ်ပြောရလျှင်—တရုတ်ရဲ့ “ဆိုးရွားမှု” က တစ်နေရာမကျန် အမြဲမယုံကြည်တဲ့အတွေး (စင်နစ်စီဇင်) တွေ အနှံ့ရှိပြီး မိမိကိုယ်တိုင် မသိသလို ဖြစ်နေခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ခေတ်သစ် စင်နစ်စီဇင် (modern cynicism) ဆိုတာ “မယုံကြည်မှုကို အကြောင်းပြချက်အဖြစ် အသုံးချကာ အရာကို အစဉ်လိုက် သဘောပေါက်အောင်လုပ်တတ်တဲ့” လူမှုယဉ်ကျေးမှု ပုံစံတစ်မျိုးပါ။ ခေတ်သစ် စင်နစ်စီဇင်ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အချက်က “မယုံကြည်မှု” ကို အဆုံးသတ်အဆင့်အထိ သယ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သူမယုံကြည်တဲ့ အဲဒီကမ္ဘာကို ပြောင်းလဲနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတစ်ခုခုတောင် မရှိနိုင်ဘူးလို့ ထင်နေကြတာပဲ။
စင်နစ်စီဇင်က လက်ရှိအုပ်ချုပ်စနစ်အပေါ် မကျေနပ်မှုကို “မငြင်းပယ်ဘဲ နားလည်ခြင်း” အဖြစ် ပြောင်းလဲစေတတ်သည်။ “မတိုက်ခိုက်ဘဲ သတိလည်းရှိခြင်း” တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး “မထောက်ခံဘဲ လက်ခံခြင်း” လည်း ဖြစ်လာတတ်သည်။
“ပြောတာတစ်မျိုး လုပ်တာတစ်မျိုး” က ယနေ့ခေတ် စင်နစ်စီဇင်ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အခြေခံလက္ခဏာဖြစ်လာပြီ။ “ကမ္ဘာကြီးက ကြီးမားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မဲ့မဟုတ်တဲ့ အဖြစ်အပျက်ကြီး၊ ကြီးမားတဲ့ ဟာသကြီးပဲ ဖြစ်နေတော့ ငါလည်း အဓိပ္ပာယ်မဲ့ခြင်း၊ ဟာသပဲနဲ့ ပြန်ဆင်နွှဲရမယ်”
စင်နစ်စီဇင်အတွေးအခေါ်မှာ ကိုယ်တိုင်အပြစ်ခံတင်သလို စိတ်ကြောက်စရာ မပါလာတတ်ပါ။ အဲဒီနေရာမှာတော့ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်သတ်မှတ်ထားတဲ့ တရားဝင်စံနှုန်းတွေကို သံသယဝင်ခြင်းက သာမန်ဖြစ်သွားတယ်။ ဗဟုသုတအရရော၊ သဘောတရားအရရော “မယုံကြည်ခြင်း” က ပုံမှန်ဖြစ်ပြီး “ယုံကြည်ခြင်း” က ရောဂါလိုမျိုးပဲ—ဦးနှောက်သက်သာလွန်းလို့ လွယ်လွယ်နဲ့ လိမ်ခံရတတ်တာကြောင့် ယုံကြည်တတ်ကြတာ။
စင်နစ်စီဇင်လူတွေဟာ ကြောက်ရွံ့မှုဒဏ်ကိုလည်း မခံစားရတော့ပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတိုင်းကလည်း သူ့လိုပဲ မယုံကြည်ကြပေမယ့် လူရှေ့မှာသာ မယုံကြည်မှုကို မထုတ်ပြတာကြောင့်ပဲ။
ဒါဟာ အဖြစ်မှန်ကို မတိုက်ခိုက်ဘဲ နားလည်ခြင်းနဲ့ မထောက်ခံဘဲ လက်ခံခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အများအားဖြင့် “ကံမကောင်းတဲ့အတိုင်း မသိမသာနေတတ်ခြင်း” လို့ ခေါ်ကြတဲ့ အရာပါ။ စင်နစ်စီဇင်ကို “မဟုတ်မမှန်ကို နားမလည်လို့” မဟုတ်ဘဲ၊ စဉ်းစားပြီးသားအခြေအနေမှာ “မသိချင်ယောင် ဆောင်ခြင်း” အဖြစ်ဆိုလိုတာပါ။
အမှန်တရားကို ပြောခွင့်မရှိဘူးဆိုတော့ သင်က “ဘာကိုပဲပြောရမလဲ” လို့ သတ်မှတ်လာတဲ့အခါ၊ ကျွန်တော်လည်း သင့်စကားအတိုင်းပဲ ပြောရတယ်။ မပြောဘဲ မလုပ်ရင်လည်း ပြဿနာတက်နိုင်တယ်။ ပြောလိုက်ရင်တော့ သင်က မယုံဘဲ ဖြစ်နိုင်တယ်၊ မထားသလိုလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် မပြောရင်တော့ သင်က “မင်းက ငါ့ကို မလေးစားဘူး” လို့ သေချာပြောလာမှာပဲ။
သင်လိုချင်တာက ကျွန်တော်က “ယုံကြည်သလိုပြ” ဖို့ပဲဆိုရင်၊ အမှန်တရားကို သေချာပြောဖို့ အချိန်မကုန်အောင်တော့ ဘာလို့ ကြိုးစားရမလဲ။
ပုံမှန် “ခေတ်သစ် စင်နစ်စီဇင်” လက္ခဏာများ
- တက်ကြွမှုနှင့် တရားမျှတမှုကိုလိုချင်တဲ့စိတ်က လျော့နည်းလာပြီး၊ လောကသဘောသဘာဝကို သိတဲ့အရာတွေ (အလိမ္မာ/သွက်လက်မှု) က ပိုများလာတာကြောင့် လူတစ်ယောက်က စင်နစ်စီဇင်ဖြစ်သွားတတ်သည်။
- စဉ်းစားတတ်သူမှသာ စင်နစ်စီဇင်ဖြစ်လာနိုင်သည်။ စင်နစ်စီဇင်ဖြစ်ပြီးနောက်တော့ စဉ်းစားတာကို ထပ်မလုပ်တော့နိုင်တတ်ပြန်သည်။
- စင်နစ်စီဇင်ရဲ့ စကားစုများ— “အရာအားလုံးက လိမ်တာပဲ၊ ငွေကတော့ပဲ တကယ်” “အမှန်တရားရဲ့ စျေးနှုန်းက ဘယ်လောက်လဲ?” “လွတ်လပ်မှုက စားလို့ရမလား?”
- အင်အားကြီးက အားနည်းသူကို ဖိနှိပ်တဲ့အခါ စင်နစ်စီဇင်ရဲ့ သဘောထားက— “ဒါတွေအားလုံးက မကောင်းကြဘူးပဲ၊ ငါ ဘယ်သူ့ကိုမှ မကူညီဘူး”
- စင်နစ်စီဇင်က ကောင်း/ဆိုးကို မခွဲခြားတတ်ပေမယ့် “ကောင်း/ဆိုးကို မသိ” တာလည်း မဟုတ်ပါ။ စင်နစ်စီဇင်ဆိုတာ ကောင်းတာကို သိပေမယ့် မကောင်းအောင်မလုပ်ဘဲ၊ ဆိုးတာကို သိပေမယ့်လည်း ဆိုးအောင်မတားနိုင်တဲ့အရာပါ။
- စင်နစ်စီဇင်က တက်ကြွတဲ့တိုက်ခိုက်မှု မလုပ်ဘူး။ သူက လက်ခံပေးတဲ့အချိန်မှာသာ ပုတ်ခတ်လှောင်ပြောင်တတ်သည်။ သို့သော် အာဏာပိုင်တွေက အဲဒီလှောင်ပြောင်မှုကို ဂရုမစိုက်တတ်၊ “လှောင်ပြောင်တဲ့သူတွေက လှောင်ပြောင်၊ အပြစ်ကင်းတဲ့အရာကတော့ ငါ့တာဝန်အတိုင်း ငါလုပ်မယ်”
- စင်နစ်စီဇင်ကို အမှားအယွင်းတစ်ခုအဖြစ် မမြင်သင့်ဘူးဆိုတာ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့်၊ စင်နစ်စီဇင်ကတော့ အမှားအယွင်းဖြစ်နိုင်အောင် လုပ်ပေးတဲ့ အခြေအနေပါ။
- စင်နစ်စီဇင်က အစကတည်းက အကျိုးစီးပွားကြီးမားသူ ဖြစ်ချင်မှ မဖြစ်နိုင်ပေမယ့်၊ သူက ကောင်း/ဆိုးကို အရေးမထားတော့တဲ့အခါ အဆုံးမှာတော့ အကျိုးစီးပွားပဲ ကျန်သွားတတ်သည်။
- အမျက်ဒေါသတကယ်လိုချင်မှု (မကျေနပ်မှု) ကနေ “ဘဝကို လှောင်ပြောင်သလိုသဘောထား” တာအထိ—ကြားထဲမှာ မမြင်သာတဲ့ သေးငယ်တဲ့ ခြေလှမ်းတစ်လှမ်းပဲရှိသည်။
- စင်နစ်စီဇင်ရောဂါ—သွေးရည်/အသွေးအမြင် ချို့တဲ့ခြင်း၊ အလယ်ပိုင်းအရွယ်အပြီးမှာ ဒီရောဂါဖြစ်လွယ်သည်။
- စင်နစ်စီဇင်က ရိုးရိုးဆုံး ရင်ဆိုင်ရတဲ့ ခံစားချက်မျှ မဟုတ်—မျှော်လင့်ချက်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး မျှော်လင့်ချက်ကို လှောင်ပြောင်လာတာပဲ။
- စင်နစ်စီဇင်သမားတွေက မိမိကိုယ်ကို အလွန်အောက်ကျခံထားလွန်းတတ်သည်။ လူတစ်ဦးချင်းက အဖြစ်မှန်ကို ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့အင်အားရှိတယ်ဆိုတာကို မယုံကြည်ကြ။ ဒါပေမယ့် တစ်ဖက်မှာလည်း အလွန်အမြင့်တက်လွန်းတတ်ပြန်သည်။ အဖြစ်မှန်ကို မကျေနပ်တာကို မိမိသာလျှင် မှန်ကန်တယ်လို့ သူတို့ထင်ကြလို့ပါ။
- အာဏာအပြည့်အစုံက လူကို ပျက်စီးစေတတ်သလို၊ အာဏာ လုံးဝမရှိတဲ့သူကလည်း လူကို ပျက်စီးစေတတ်သည်။ ဘာလို့ဆိုတော့ နှစ်မျိုးစလုံးက အာဏာက အရာအားလုံးဖြစ်တယ်လို့ လူကို လွဲမှားယုံကြည်စေတတ်လို့ပါ။
- အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က လူတွေကို စင်နစ်စီဇင်ဖြစ်အောင် လုပ်တာပါ။ ဒါပေမယ့် စင်နစ်စီဇင်သမားတွေကတော့ အာဏာရှင်စနစ်ကို မိမိတို့ပဲ ထိုးဖောက်မြင်နိုင်တယ်လို့ ထင်ကြတတ်သည်။
- အစွန်းရောက်ဝါဒက စင်နစ်စီဇင်ရဲ့ မဟာရန်သူလို ထင်ရပေမယ့် မဟုတ်ပါ။ အစွန်းရောက်ဝါဒတစ်ခုစီရဲ့ အတွင်းပိုင်းမှာ စင်နစ်စီဇင်အတွေးအခေါ် လေးလေးနက်နက် တိတ်တဆိတ် ဝှက်ထားကြတာပဲ။
- အခြားသူတွေကို ကြိုးစားမှု ရပ်တန့်စေဖို့ အေးအေးဆေးဆေးရေပက်တဲ့သူတွေက မကြိုးစားဖူးလို့မဟုတ်ပါ။ မိမိတကယ်ကြိုးစားခဲ့ပြီး မအောင်မြင်ခဲ့ကာ နောက်ဆုံးမှာ ကြိုးစားတာကို စွန့်လွှတ်သွားသူတွေ ဖြစ်တတ်သည်။
- စင်နစ်စီဇင်ဟာ ထင်ရှားစွာ “တောင်ထုံးကျင့်စဉ်” (ဒေါသဇ်) နဲ့ နည်းနည်းတူတတ်သည်။ အစပိုင်းမှာ တက်ကြွတဲ့အရိပ်အယောင်နဲ့ ဆန့်ကျင်ရပ်တန့်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပေမယ့်၊ နောက်ပိုင်းမှာတော့ “မဆုတ်မနစ်တဲ့ သဘောမထားခြင်း” အဖြစ် ပိုပိုပြီး သာယာမလာတော့ဘဲ ပျက်ကွက်သွားတတ်သည်။
- စင်နစ်စီဇင်ဟာ စဉ်ဆက်မပြတ် အကြောင်းပြချက်နဲ့ မိမိကိုယ်ကို အကောင်အထည်ဖော်သည့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု (အသွင်တိုးတက်မရှိတဲ့) သဘောရှိတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒပါ—စင်နစ်စီဇင်သမားက အိပ်မက်/အุดမတည်တတ်မယ့်အရာတွေကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မယ်လို့ မယုံကြဘူး။ ဒါကြောင့် သူက အိပ်မက်အတွက် မကြိုးစားဘူး။ အိပ်မက်အကောင်အထည်ဖော်မလာတော့ သူက ပိုမယုံလာတယ်။ ပိုမကြိုးစားလာတယ်… ပိုမယုံလာတယ်… စသည်ဖြင့်။
- လောကသဘောသဘာဝသိခြင်းဆိုတာ ဖွံ့ဖြိုးပြီးတဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ ကျုံ့သွားတဲ့ စိတ်အတွင်း (သဘောတရားအာရုံ) ပါတတ်သည်။
အထက်ပါအကြောင်းအရာများကို Baidu Baike မှတဆင့် ကူးယူထားပါသည်။
1.
知乎：中国到底哪里糟糕，http://www.zhihu.com/question/29515217↩